Sunday, October 12, 2003

اولو شاعير مولانا


مولانا جلال الدين محمد بن الدين بن حسين الخطيبي آدليم آديله"مولانا"بلخ شهرينين توركلريندن 1207 ميلادي ايلينده دونيايا بلخ شهرينده گوز آچيب و اوشاقليق چاغلاريندا ،آتاسي سلطان بها الدين ولدله ،آناتوليه كوچوب قونيه شهرينده يئرلشيب و ياشايش سوردوروب.آتاسي بويوك عاليم و بويوك صوفيلردنيدي كي سلطان محمد خوارزمشاه دان اينجيديگيندن بلخ شهريندن كوچمگه مجبور قالميشدير.بير نئچه يئري گزديكدن سونرا قونيه شهرينده مسكن توتموش.
جلال الدين ين اورتمنليقيني اوسلنن آتاسي ؛اولدوكدن سونرا،ترمذي آدلي بير بويوك اوستادين تعليمنين قراريندا حلب و دميشق شهرلرينده تحصيل سوردورموشدور.اورنجيليك دونميني بيتيرديكدن سونرا اوزي بير بويوك اورتمن و معليم اولدي.
624 هجري ايلينده "شمس تبريزي"ايله قارشيلاشيب بير بويوك اينقلاب و سئودايا سوروكلنديكدن سونرا چوخلي ماجرادان سونرا شعروشاعيرليقا اوز قويوب دونياسيني عشق يارادماقا آداييب اوزوني اويله يوكسك و يوجه زيرويه اولاشديردي كي دئماق اولار كيمسه اونون يارادديجيليقينا اولاشا بيلمميش.اونا تاي هيچ كيمسه اوندان اونجه و سونرا بويله سينه عشق و سئوداني آنلاديب ؛سوزلريله بيرناخيش تك چيزمميش ،كيمسه مولانا تك گوي قوبسينه بويله عشق سوزيله يئرده كي اوركلري ياخين ائدمييب؛بويلسي بير يوجه تخت قوراماميش دير.
آدليم مولانايا گوره هرنه يازيلا گئنه آز سايلا بيلر،بويوك قلملر و باشاريلي يازارلار بو ساحده باشارسيز قالاركن بيزيم حديميزه دوشمز كي بو كونودا قلم ووروب و بويوك شاعيردن سوز يازاق و اوني آنلادماقا چاليشاق.
مولانانين فارسجا شعرلرينه راجع بوگونه قدر چوخلي معظم اوستادلارو تدقيقات چيلار و يازارلار چوخلي كيتابلار و مقاله لر و بيتكلر يازيبلار.اما تاسف بودوركي مولانانين توركجه و تورك يازديقلارينا گوره بوگونه دك چوخ آز و هيچ قدر سايلان يازي اوزليكله ايراندا يازي و چاليشما واردي.
بيلديگميز بودور كي مولانانين بير بويوك تورك ديواني واريميمش كي چوخلي تاسفله بيزيم الميزه چاتماييب و يادا بوگونه جان الده ائديلمييب.تكجه بو بويوك ديواندان بير نئچه غزل و پارچا و بير بيتي قالمادادير كي بونلاردا بير چوخ قيسقانج و غرضلي يازيچينين طرفيندن يا اينكار ائديليب و يادا باشدوشميرك آرادان گئديب ؛الده اولان بير نئچه يازيدا گرچه فارسجا ديوانندا يئر آليبدير.اوررنك اوچون اوستاد" فروزانفر"ين طرفيندن هيچ بير تدقيق و قارشيق اوزده يازليب .
بورابويوك اوستاد دوكتور ح.محمد زاده صديق"دوزگون"ون ديرلي كتابي ايله بيزلري مولاناني تورك دونياسين تانتديقندان اوچون،سايگي گوستررك ؛او يوجه اوستادا مينت دارليقلارميزي ايلتيريك.(سيري در اشعار تركي مكتب مولويه)
مولانانين تورك ياراديجيليقي ايلك ايزلريندن آذربايجانين "غريبي"آدلي يازار طرفيندن "مجالس شعراي روم"آدلي كيتابيندا گورمك مومكوندور:
«...اعلم المحققين و افضل العارفين ؛فريد المله والدين مولانا جلال الدين قدس سره دورور كه عجم ولايت لرينده "ملاي روم"و روم اقليمينده "مولانا خونكار"دئوم ايله مشهورومعروفدور.
اولدورور سر دفتر اهل كتاب سر گفتاريندا عاحزدير فهوم
قرمان ولايتينده و قونيه شهرينده ئاقع اولموشدور و مرقد پرنورلار همان آندادير.مولويلرخانقاهي و مواليلر زيارتگاهدير...... بو مختصر اول طوطي شكرستان حقيقت اسم شريفي ايله قيليندي.....
و توركي اشعاريندان بو مطلع و حسن مطلع دوازده امام ع اوصافين يازديغي بندلرندير:
اولار كيم بنده ي خاص خدادير
محب خاندان مصطفادير
حقيقت كعبه سينين قبله گاهي
امام و پيشواميز مرتضادير...
وبو بيت داخي درويشلر پندي ايچون اول بولبول گلستان ارم نطق جانبخشيندن واردير كه اهل گفتار اشعارلرينه بو بيت ايله رونق وئريب ،ترجيع بند قيلميشلاردير:
دينمه،كوزت،باقما،چاپار بوشمه هئچ رند جهان اول،يوري دوقونما كئچ»
غريبيدن باشقا بير چوخ شاعيرده مولانادان سونراكي دونملرده بو بويوك و يوجه شاعيره بيرچوخ نظيره و تضميين و استيقبال دئريك بو شاعيرين شعرلرينه قارشيلق وئرميشلر.حتي عثمانلي سراينين شاعيرلريده بو شاعيرين توركجه شعرلرينه نظيرلر و ايستيقباللاري اولموشدور.
بير چوخ تدقيقاچي طرفيندن مولانانين سويي و نيژادي اوزرينده تدقيق اپارانلار چاليشيبلار كي بواولو شاعيرين سويوني توركجه يوخ تاجيك (فارس)اولدوقوني بيلديرسينلر نيسه كي شاعيرين اوزي دئديگي كيمي و بير چوخ شعرينده ن آنلاشيلديگي كيمي مولانا اوزون تاجيك يوخ بلكه تورك بيلديريب:
بيگانه مي گوئيد مرا زين كويم درشهر شما خانه ي خود مي جويم
دشمن نيم ارچند كه دشمن رويم اصلم ترك است اگر چه هندي گويم
گورونديگي كيمي شاعير اوزون تورك بيلديريب ،بيرچوخ شعرده شاعير آچيقجا تورك بيلديگي و تورك اولدوقونودا اثباتلاميش:
خمش كن كز ملامت او بدان ماندكه مي گويد
زبان تو نمي دانم؛كه من تركم ،تو هندوئي
***********************************
تركي همه تركي كند،تاجيك تاجيكي كند
من ساعتي تركي شوم ،يك لحظه تاجيكي كنم
***********************************
من كجا شعر از كجا ليكن بمن در مي دهد
آن يكي تركي كه آيد گويدم"هي كيم سن "
***********************************
اي شاه تو تركي ؛عجم وار چرائي؟
تو جان و جهاني تو و بيمار چرائي؟
**********************************
اي ترك چرا بزلف چون هندوئي روي رخ و زنگي خط و پرچين موئي
نتوان دل خود را بخطا كم كردن ترسم كه تو تركي و بتركي گوئي
********************************
بونلاردان ان اونملي اولان و مولانانين تورك اولدوقوني ثبوتلايان مولانانين اولادلاري و عايله سنين تورك اولدوقلاريدير .مولانانين اوغلي "سلطان ولد"ين بير نئچه فارسجا ديواني اولدوقي حالده ايكي تورك ديواني "ابتدانامه"و"ربابانامه "آدلي اثريده الددير كي شاعيرين تورك اولدوقوني گوسترن ان ديرلي بيتكلردن سايلير.و تورك ديلينده چوخ اونملي و ديرلي يئري واردير.
بوندان باشقا ان كسين كانيت و سند" شمس تبريزينين" توركلوقدور كي مولانا اوني بوتون ديوانيندا دال - به -دال شعرلرينده گورسدميشدير.شمس تبريزلي بيلديگميز كيمي قبچاق توركلريندن و تبريزين اوز دوغما يوردو اولاراك بو شهردن مولانايله گورشوب اوندا بير بويوك اينقلاب يارادان و مولاناني عشق و سئودايا و ان يوكسك مقامه چاتديران كس مولانانين دئديگي كيمي تورك ائللريندن و بير توركيدي:
زهي بزم خداوندي؛زهي مي هاي شاهانه
زهي يغما كه مي آرد شه قبچاق تركانه
************************************
شمس تبريزي شاه تركان است رو به صحرا كه شه بخرگه نيست
************************************
آن سرخ قبايي كه چو مه بر آمد امسال درين خرقه زنگار در آمد
آن ترك كه آن سال بيغماي بديدي آنست كه امسال عرب واربرآمد
************************************
زه تركستان آن دنيا بنه تركان زيبا روي
بهندوستان آب و گل بامر شهريار آمد
***********************************
مولانا حتا بير چوخ يئرده شمس تبريزيله دانيشيقلاريندا توركجه اولدوقوني اچيقجا ايشارت ايلميش :
بطلح آمد آن ترك تند عربده كن
گرفت دست مرا گفت"تك ليقلا يئرليغسن"+
سوال كردم ار چرخ و گردش گز او
گزيد لب كه رها كن حديث بي سر و بن
بگفتمش كه چرا مي كند چنين گردش
بگفت هيزم تونيست بي صداع توتن+
+ ديواندا شمس:تكري ير ليغسن
+ ديوان شمس :دتن
*********************************
آن ترك سلامم كند و گويد "كيم سن" گويم كه "خمش كن كه نه كي دانم ني بي"(بيگ)
*********************************
تركان پري چهره تك عزم سفر كردند يك يك بسوي قيشلاق+ از غارت بيگانه
+ديوان شمس:قشلق
*********************************
هست سماع ما نظرهست سماع او بتر ليك نداند اي پسر ترك زبان ارمني
**********************************
قاباقجادا دئدگميز كيمي مولانا بير چوخ دفعه اوزون تورك آدلاندريب و اوزوني تورك بيلديريب:
من ترك و سر مستم تركانه سلح بستم
درده شدم و گفتم سالار سلام عليك
********************************
چه رومي چهرگان دارم چه تركان نهان دارم
چه عيبست ارهلاوورا نمي دانم نمي دانم
هلاوورا بپرس آخر ازان تركان حيران كن
كزان حيران هلاوورا نمي دانم نمي دانم
رها كن حرف هندو را ببين تركان معني را
من آن تركم كه هندو را نمي دانم نمي دانم
********************************
گه تركم و گه هندو گه رومي گه زنگي از نقش تو است اي جان اقرارم و آنكارم
*********************************
ترك توئي زه هندوان چهره ترك كم طلب زانكه نداد هندورا صورت ترك تانگري
**********************************
بر ترك ظن بد مبر و متهم مكن مستيز همچو هند و بشتاب همرها
***********************************
مولاناني ديوانيندا بو گون ان آز 200 بيت اصيل و دوزگون تورك شعربولونماقدادير ؛بو آرادا ديوانلارنين بير چوخ يئرينده ده چوخلي توركجه سوزجوك بولماق ممكوندور.ايشلنيلن توركجه سوزجوكلري اصيل بيرتورك اولمايان ادامين طرفيندن ايشلديلمكلري چوخ چتين و ممكونسوز گورنور نيه كي بوسوزلرين چوخي اسكي توركجه ديليندن اولدوقلارينا گوره باشاريكلي بير تورك طرفيندن ايشلديلمگي ممكوندور.
يازار:علي.ب.تورك turkbaris2003@yahoo.com
2003-10-12

Tuesday, October 07, 2003

تورك گنجلي نظامي(2)

نظامي نين اوز دوغما تورك خالقينا موناسيبتي ،شاعيرين فارسي ديلينده شعر يازماقينا راغما هيچ بير زمان اونون تورك سايماق دوشونجه سين و توركلوك ويقاري و عظمتيني سارسماياراق هر بير زمان باغلي اولموشدور.شاهلارين و حكومدارلارين شوهرتلريني قوروماق آماجيله فرسجا اثرلر گوزلين بير حالده شاعير دوغما خاقلنين شيرين و گوزل ديليندن يارانيب و بير آن بئله اوز ديليندن آيري قالماميش.
ائشيتديگي عاشيق و اوزان نغمه لر ،آتا- بابا سوزلري؛مثللر ؛ناغيلارو داستانلارلا دولي بير اورتامدا بويودوگوندن دولايي خوش دويغولاريني شعرلرينده ترنوم ائدرك دوغما ديليندن بير چوخ اورنكلر وئرميش.توركلوك اونون اثرلرينين روحوندا؛تفكرطرزينده و ايليشقي ساحلرينده ائشيتديگي تورك سوزلريندن و زنگين و چئشيتلي موضوعلارين قايناقلانديقي پارلاق بير شكيلده اوزونو گوسترمكددير.
تورك ايده آلي اوززمانا قدر هيچ بير شاعيرده، نظامي كيمي منعاسين و عظمتلي سسيني گورسدمميشدير.اونون هر بير اثري تورك روحوو معنوياتيني سانكي گوزگو كيمي ،فارس ديلينده عكس اولموشدور.اگر چه نظامي داستانلاريندا و مثنويلرينده بير چوخ خالقين ياشايش و فولكلورطرزلريني گوسترگسي اولموشدور اما شاعيرين ائله بير پويئماسي يوخدور كي اورادا تورك قهرمانلارينله قارشيلاشماياق.
هر بير اثرينده تورك خالقين و تورك اولوسون يئني بير قناعتله و تبليغ و آلقيشلاماقدان چكينمييب ،اوزخالقنين دوستون ودوشمنيني تانيتديرميشدير."تورك"سوزي نظامي شعرينده بير چوخ گوزل معنادا آنيليب كي بونلارين آراسيندان ايگيد،قهرمان،بيليجي،مودريك،خاقان؛باشچي و تاركان كيمي صيفتلردن آدوئرمك ا ولار.
"توركلوك" ساغليق،گوزليك و دوغرولوق و باهاديرليق و قهرمانليق يوردو سايلير.نئجه اولابيلركي سويي تورك اولمايان تورك حاقيندا اوركدن سوزلوب اوركدن گلن شعرلري ياراديب دئسين؟توركون درين و زنگين اينجه لركلريله تانيش اولماياراق سوز آچماق مومكون گورونمور.؟
اسكندر نامه دكي اسكندرين توركلرين ايلقارسيزليقلاريني قينايان و سونردادان بو يانليشليقينا و سهويني آنلايان زماندا توركلرين ايلقارلاريني سايگي بسلييب اونجه دن قارقيشلايان اسكندر خطاسيني دوزلتمك اوچون اونلاري آلقيشلايير.
نظامينين تورك قادينينا بسلديگي اونم "خسرو و شيرين "داستانيندا آيدينجا گورونمكددير.شيرين بير تورك قيزي و قاديني اودوقواوچون بير تورك گوزلي ساييليب و اوني گوزل و نجيب و محتشم گورونوملي بير ادبي آبيده كيمي گوسترمكددير.آنا ديلي اولمايان فارس ديلينده معجزه سيني گوسترمگه چاليشان ،"توركي ساياق"سوزلي اولان شاعيرآذربايجان و توركلرين زنگين اغيز ادبياتيندان اوزليكله آتا- باباسوزلريندن گوجلي بير شكيلده فارس ديلينه قازانديرميشدير.
شيفاهي خلق ادبياتي و فولكلور نظامي نين پويئمالارنين ان سئويجي يونلريندن بيريسي سايليركي اونلاردان بير سيراسين اورنك اولاراك گوستريريك:
ايت ده گئتدي،ايپ ده گئتدي : "رابعه با رابع آن هفت مرد گيسوي خودرا بنگر تا چه كرد"
ياغيشدان گورتولدوق،دامجيه راست گلديك: "كنون در خطرگاه جان آمديم زباران سوي ناودان آمديم"
هئچ كيم آيرانينا تورش دئمز : "هركس دربهانه تيزهش است كس نگويد كه دوغ من ترش است"
اسلانين ديشيسي اركيي اولماز: "بسا رعنا زنا كو شير مرد است بسا ديبا كه شيرين در نورداست"
داما - داما گول اولار: "دريا كه چنين فراخ رويست پالايش قطره هاي جوي است"
خروز اولماسا صبح آچيلماز؟: "گر گردن مرغ را شكستند آخر دم صبح را نبستند
آختاران تاپار: "چنين زد مثل شاه گويندگان كه جويندگان يابندگان"
نظاميني توركلري تعريف ائديب اونلاري سئوه- سئوه تمجيدي بير چوخ شعرينده گورنور:
زهي تركي كه مير هفت خيل است زماهي تا بماه او را طفيل است
باشقا بير شعريده:
نه تركم كه من تازي ندانم شكن كاري طنازي ندانم
و يا: بغمزه گرچه تركي دل ستانم ببوسه دل نوازي نيز دانم
يادا: ترك خطائي شده يعني چو ماه زلف خطا بر زده زير كلاه
به تركان نه قلم بي نسخ تاراج يكي ميمش كمر بخشد يكي تاج
نظامينين توركيله ؛فارسلاري آيرت ائدمگي بير چوخ شعرينده اوز گوستريب .بير چوخ شاعير كيمي نظاميدا فارسلاري ؛"هندو"و "هندي"آدلانديراراق اونلاري توركلرله نقدر ياناشي و آيرتجي گورديگي آچيقجا گورنمكددير:
غارتي از ترك نبردست كس رخت به هندو نسپردست كس
آيري بيرشعريده:
فرس مي خواست بر شيرين دواند بتركي غارت از تركي ستاند
بير باشقا يئرده:
جهانداران كه تركان عام دارند بخدمت هندوئي بر بام دارند
من آن ترك سيه چشمم بر اين بام كه هندي سپيدت شد مرا نام
و بير آيري شعرده دئميش:
هنوزم هندوان آتش پرستند هنوزم چشم چون تركان مستند
يادا:
ماه عربي برخ نمودن ترك عجمي به دل ربودن
و :
تركتاز است نامت اي عجبت تركتازي مرا همين لقب است
خيز تا ترك وار درتازيم هندوان را در آتش اندازيم
شاعيرين تورك ديليله بير چوخ ياناشي اولدوقوندان بوتون يارتديقي شعرلدينده تورك ديلينين فولكلورو خلق يارادجيليقي گوزه چارپماقدادير.سازلي سوزلي آذربايجانين اسكي مدنيت اوجاقلارنين بيرينده يعني گنجه شهرينده بوياباشا چاتديقيندان اوتوري بوتون ياراديجليق آلانلاريندا اوز آنا ديلي و خلق ديليني سوزلرينده عكس ائدمگه چاليشميش و بو ايشي باشاريلي بير شكيلده و اوستادليقلا بير چوخ تورك آتا- بابا سوزوني فارس عالمينه قازانديرميش.
نظامي نين "خمسه سي "سانكي تورك خالقينين و اولكلريني بديعي بير ائنسلكوپئدياسي دير كي شعر ديليله سويلنميش.بودا توركلرين يوكسك سئويده ذوق،ذكا،آنلايش وياراديجيقلاريندان دوغموشدورنيسه كي قاباقجاداندا دئديگيميز كيمي بير پارا متعصيب و آزدوشونجلي شووينيست فيكيرلي عاليملربو مودريك و اولوسال شاعيري تكجه فارسلارين شاعيري حسابلاماقداديرلار بوندان غافيل كي بو بويوك و اوندر شاعير نه توركلرين ونه فارسلارين شاعيردير بلكه بو تون دونيانين و ائورنسل بير شاعير اولدوقوندان بوتون اينسانلارين و بوتون دونيانينديروبشرييتين پارلاق الدوزلاريندن بيرسي سايلماقدادير.
سونوندا بوتون تورك عالمينه بير سئوينديريجي خبر بودور كي يورولماز تدقيقاتچي وتورك بيليم اوستادلارميزدان آقاي فيض الهي وحيد(اولدوز)طرفيندن ايللر بويي چاليشمالاري سايسينده سونوندا ميصر اولكسينده نظامينين تورك ديلينده اولان ديوان الده ائديلميش ؛اوماريق بو ياخينلاردا بوتون تورك عالمي و آذربايجان زياليلاري بو اونملي و ديرلي يازيني گون ايشيقينا چيخديقيندان دولايي گوزلري آيدينلانسين.
يازان:علي .ب.تورك
E-mail:turkbaris2003@yahoo.com
2003.10.17
تورك گنجلي نظامي
ادبيات ساحسينين ان گوزده اولان شاعير لريندن بيريسي سايلان گنجلي نظامي آذربايجان و ايران اولكسينده اوز ياراديجيقيلا شعر ساحسينده ديرلي بير ايز گويوبدور كي اوندان سونراكي شاعيرلر اوني بير اوستاد كيمي گوروب اونون ياراديقي شعرلر و منظوملرنين تايين و نظيرلريني سويليبلر.بو شاعيرين نقدر گوجلي و باشاريلي اولدوقي هر كسه آيدين و بليدير اونون ياراديجيليق و باخيش آچيقليقنين گئنيشليقي اوقدر دير كي بو گونجان كيمسه اوناتاي بديعي و دوغال سوزجوكلرله شعر وسوزلي اوخويانلارينا داستانلاري جانلانديرابيلمميش.
بيلديگميز بودوركي گنجلي نظامي غزنويلر و سلجوقيلر دوورونده هندوستاندان آناتوليه قدر دانيشيق ديلي توركجه ؛ دولتي و رسمي ديل فارسجايميش .بو ديل سلجوقيلر طرفيندن ديوان و يازي ديلي قبول اولدوقوندان بير اشرافيت و بويوكلوقي گورسدن ديل سايلديقينا گوره سلجوقلارين باشقا حكومدارلار و اميرلرنين طرفيندنده يازيلار و كيتابلار ديلي اولدي.بو آرادا شيروانشاهلار حكومتنين ساحسينده ياشايان نظامي ؛شيروانشاهلارين عرب اولدوقلاري اوچون و اونلارين فارس ديلينده دانيشديقلارينا گوره مجبور اولور كي دئديگي شعرلر و يازيلاري فارسجا اولسون .خاطيرلاتماق گركير كي بو دونمده فارس يازي ديلي يايقين اولدوقلي حالده بئله خالق آراسيندا تورك ديلي دانيشيقدا ديدي بو آرادا توركجه يازيلار و كيتابلاردا يازيليردي كي اونلاردان "قوتادقوبيليك"كيتابيندان آدآپارماق اولار.
گنجلي نظامي بو توپراقلاردا ياشاييب بويا- باشاچاتديقينا گوره اوز آناديلينه يعني توركجه ديلييني بئجريقلي بير شكيلده اوز ياراديقي فارسجا شعرلرينده تورك اولدوقوني عكس ائديب و تورك اولادلاريندان اولدوقوني ايثباتلاميش.آيدينجا بللي دير كي نظامنين آتاسي بير تورك و آناسي بير كورد قادنميش.بودا شاعيرين ايكي ديله بجريكلي بير شكيلده ياراديحيليقينا تاثير قويوب ايكي ديلده ان گوزل شعرلر يارادميش.اوزي آتا - آناسيني بوجور تعريف ائدير كي:
نظامي اكدش خلوت نشين است كه نيمي سركه،نيميش انگبين است
شاعير بير چوخ يئرده تورك اولدقونا و تورك اولدقي اوچون فخر ائدرك گويوس قابارديب ،شعر ديليله تورك اولدوقوني گورسديب:
پدر بر پدر مر مرا ترك بود كه هر يك به نيرو يكي گرگ بود
شاعيرين آروادي و حيات يولداشيدا "آفاق خانيم "بير تورك كنيزي دي كي شيروانشاهلار اونا باغيشلاميشدير(بيلديگميزه گوره نظامنين اوچ قاديني اولموش ،اما ان سئوديگي آفاق اولموشدور كي اوندان بير محمد آدلي اوغلان اوشاقي ياديگار قالميش)نظامي اوز قادينين تعريفينده ده تورك دويغولاريلا گوزل بير شكيلده بوجور گوسدريب:
همايون پيكر نغز خردمند فرستاده به من داراي دربند
پرندش درع و ازدرع آهنينتر قباش از پيرهن تنگ آستينتر
سران را گوش بر مالش نهاده مرا درهمسري بالش نهاده
چو تركان گشته سوي كوچ محتاج به تركي داده رختم را به تاراج
اگرشد تركمازخرگه نهاني خدايا ترك زادم را تو داني
نظامنين توركلره بسلديگي اونم و دير اوقدر يوكسگيدير كي بير چوخ يئرده توركلري و اوز آتا- بابالارنين گوزل بير شكيلده تعريف و تمجيد ائدميش و حتا بير يئرده حكومدارين تورك اولماقينا و اونلارين حكومدارليقلاريندان درس آلماقيني ايستميش:
دولت تركان كه بلندي گرفت مملكت از داد پسندي گرفت
چونكه تو بيداد گري پروري ترك نه اي ،هندي غارتگري
نظامي ياشايشي بويونجا تورك سئوگيسيله ياشاييب ،حتا او زمان كي ايستيردي "ليلي و مجنون "داستانيني يازا تورك ديلينده سويلمك ايستيردي ،نيسه كي شيروانشاهين امريله مجبور قالير كي فارسجا يازيسن ،حتا داستانين اولينده اوزي دئديگي فارس ديلينده يازيلماقي ايستنيلن زمان يازماق ايستمير اما اوغلونون اسراريله و اونون ايستگيني يئره سالماماقا گوره ليلي مجنونودا فارس ديلينده يازير:
درحال رسيد قاصد ازراه آورد مثال حضرت شاه
كاي محرم حلقه غلامي جادوي سخن جهان نظامي
خواهم كه به ياد عشق مجنون راني سخني چو درمكنون
چون ليلي بكر اگر تواني بكري دو - سه در سخن نشاني
در زيور پارس و تازي اين تازه عروس را ترازي
تركي صفتي وفاي مانيست تركانه سخن سزاي ما نيست
چون حلقه شاه يافت گوشم ازدل به دماغ رفت گوشم
سون بيتيده گوروندوگي كيمي شاعيرين بو ديرلي اثري تورك يازاماديگي اوچون اوزگونلوقي آيدينجا گورنور.
تركي ام را دراين جيش نخرند لارجرم دوغباي خوش نخورند
شاعيرين تورك ديليله تانيش اولدوقي و بو ديليله علاقه ساخلاييب اوني هر بير يئرده ايشلك حالده كولانماسي بونون گوسترگسيدير.شاعيرين بير چوخ شعرينده يوزلرجه تورك سوزجوگي گوزل بير شكيلده ايشلتديگي گورنور:خاتون،آقا ،قشلاق،ييلاق،قيزيل،آتابك،ايل،ياغي،اروغ،سنجر،تمغا،نوكر،اوشاق،يرغو،و....كيمي كلمه لريني اورنك وئرمك اولار.
نه يازيق كي بو آرادا بير سيرا تورك ديليه دوشمنچليقلاري اولان شخصيتلر بو شاعير آناديليني فارسجا اولدوقونا تاكيد ائدبلر و اونون بير تورك اولدوقوني اينكار ائدميشلر.حتا اوستاد "سعيد نفيسي"نظامنين فارسجا غزلريني و قصيدلريني كيتابني ترتيب ائديكدن سونرا اوندا كي مصير اولكسينده شاعيرين بير توركجه ديواني اولدوقنا داير خبر وئرلير دئير كي:"بوكيتابخانانين فهرستيندكي نظامنين تورك ديواني يازيلان كيتاب ،فهرست يازانين سهويدير چون او فهرست يازان توركجه و فارسجاني قارشديريب فارسجا ديواني تورك اولاراك قيده آلميش"!!!
تعسفلر بوندادير كي بو كيتاني تاپان كيشي محترم علي افندي حلمي داغيستانلي بيليم آداميدير كي اوزي فردوسونون شاهنامه سين توركجه يه كوچوري ائدميشدير.
اينديده بير چوخ ساوادسيز فارس شوونيستلر نظامنين تكجه بير بيتيني اورنك گوستريب شيروانشاهين نظاميه دئدگي سوزي نظامنين تورك اولماديقيني گوستريلر ،اوندان غافيل كي بو بويوك شاعير نه توركلرين و نه فارسلارين شاعيردي بلكه بو بويوك شاعير و عاليم بوتون دونيانين و عالمين بير فخري سايلير،بير شاعير كي گوزليكلري عكس ائديب و بوتون دونيايي باريشيقاو دوستلوق و محبته يونلتندي.
يازان :علي. ب .تورك
Email:turkbaris2003@yahoo.com
2003/9/30

This page is powered by Blogger. Isn't yours?